O concelleiro de Urbanismo e Vivenda, Iago Lestegás, compareceu este mércores para dar conta da actividade urbanística relacionada coa vivenda nos últimos anos e dar conta da reestruturación do seu departamento para mellorar o funcionamento. Ademais, convidou a unha reflexión sobre o prezo da vivenda e advertiu de que a nova construción non supón por si mesma a contención do prezo e a posibilidade de acceder a ela, polo que debe ir acompañada doutras medidas como a protección permanente no caso de ter esta cualificación. “Se o que temos é unha crise de asequibilidade, a prioridade ten que ser baixar o prezo. Non se trata de construír máis vivenda a secas; o que hai que facer é crear máis vivenda protexida”, defendeu.
Lestegás afondou nesta tese indicando que a vivenda protexida “debe estar ben integrada e distribuída na cidade, e non só en novos desenvolvementos urbanísticos na periferia”. E insistiu en que “o mercado da vivenda non funciona como o mercado dos aguacates e producir moito máis non significa necesariamente que baixe o prezo”.
Con datos e gráficas, Lestegás abundou en que no mercado inmobiliario “non existe correlación directa entre aumento da oferta e diminución do prezo”. Ou dito doutro xeito, “a idea de que un incremento importante na oferta de vivenda vai producir automaticamente unha redución do prezo non ten en conta a especificidade do mercado inmobiliario”. Así, repasou as cifras da época da burbulla inmobiliaria para indicar que, entre o ano 1997 e 2006, rematáronse máis de 4,7 millóns de vivendas en España e o prezo da vivenda subiu un 160%. “Esa experiencia histórica tan traumática e non tan lonxana invalida o dogma de que canto máis se constrúa máis baixará o prezo da vivenda”, engadiu.
Así as cousas, Lestegás advertiu de que “se o que temos é unha crise de asequibilidade, a prioridade ten que ser baixar o prezo”. “Non se trata de construír máis vivenda a secas; o que hai que facer é crear máis vivenda protexida, que debe estar ben integrada e distribuída na cidade e debe ter protección permanente, é dicir, ser vivenda protexida para sempre. De feito, constatou o feito de que hai moitas persoas que quedan fóra do mercado inmobiliario porque non poden competir co capital investidor”, e non porque non haxa vivendas, e agregou que “o máis rápido para ampliar a oferta é aproveitar as vivendas que xa existen”. Ao respecto, engadiu que tamén “é o máis sostible, en termos ambientais e económicos”, porque a urbanización produce custos moi importantes para as facendas locais.
Datos licenzas
O concelleiro deu conta dos datos recabados no seu departamento nos últimos dous anos. Entre 2023 e 2025 o Concello de Santiago concedeu 23 licenzas de obra maior para construír un total de 374 vivendas en edificios de vivenda colectiva de nova planta, das cales 186 (50%) son vivendas protexidas: 150 VPA e 36 VPP. Ademais, concedéronse 84 licenzas para construír 123 vivendas unifamiliares de nova planta.
Nese mesmo período, déronse 222 licenzas de obra maior para rehabilitacións ou reformas en edificios de vivenda colectiva. E no que vai de 2026, o Concello xa concedeu varias, a última para a rehabilitación integral do edificio sitio no número 12 da travesa de San Paio de Antealtares que leva moitos anos cunha armadura metálica perimetral. Ademais, no período de 2023 a 2025 concedéronse 61 licenzas de obra maior para rehabilitar, reformar ou ampliar edificios de vivenda unifamiliar.
Por tanto, en total, entre 2023 e 2025, déronse 283 licenzas de obra maior para rehabilitación, ampliación e reforma de edificios existentes de uso residencial. E adicionalmente, tamén nese período, autorizáronse 18 cambios de uso terciario a residencial, 11 deles no último ano.
Tal e como explicou Lestegás, todos estes son datos de licenzas de obra maior para uso de vivenda concedidas pola Xunta de Goberno Local, pero hai outras licenzas de obra maior para outros usos e moitas licenzas de obra menor que se conceden por decreto, alén de moitísimas actuacións suxeitas a comunicación previa. Por iso, o concelleiro de Urbanismo e Vivenda sinalou que “a actividade urbanística é moito maior que o que mostran estes datos”.
Aumento de vivenda a curto prazo
Doutra banda, as previsións a curto prazo, ao respecto do que fixo referencia ás parcelas urbanizadas listas para edificar vivenda protexida que permitirán incrementar a curto prazo a oferta de vivenda a prezo regulado.
Iago Lestegás lembrou que en decembro o Concello adxudicou dúas parcelas para vivenda protexida de réxime xeral e réxime especial no SUNP-14 do Tras-Paxonal, con capacidade para 72 vivendas protexidas (33 nunha e 39 noutra).
As outras dúas parcelas que se sacaron a concurso, tamén destinadas a vivenda protexida (unha para 62 vivendas no SUNP-5 da Muíña e outra para 18 no SUNP-4 da Avenida do Camiño Francés) quedaron desertas, xa que ninguén presentou ofertas no concurso.
Nas dúas parcelas do SUNP-22 do Castro de Abaixo que o Concello cedeu de balde a VIPUGAL (a empresa pública de vivenda da Xunta), poderán edificarse como mínimo 36 vivendas de promoción pública (18 como mínimo en cada unha delas). Nesa zona, a Xunta anunciou recentemente que edificará outras 36 nunha parcela cualificada como equipamento na Volta do Castro, polo que proximamente, está previsto que haxa polo menos 72 VPP no sudoeste da cidade. “Esas 72 son moitas máis que as 54 vivendas de promoción pública que a Xunta entregou en Santiago dende 2009”, sinalou Lestegás.
Ámbitos transformación urbanística
Lestegás referiuse tamén aos ámbitos que precisan unha transformación urbanística. Así, no norte da cidade, a Xunta promove o desenvolvemento do SUD-1 de Mallou a través dun PIA cuxo borrador estima un total de 2.952 vivendas das que o 80% (2.362) serían protexidas. Sobre esta cuestión, sinalou que, desas 2.362, só 590 serían vivendas de promoción pública (o 20% do total); mentres que o resto (60% do total) serían vivendas de protección autonómica de promoción privada.
Tamén no norte, a Xunta anunciou a construción de 244 VPP na súa parcela do PERI-11 de Salgueiriños, cualificada como equipamento, e convocou un concurso para deseñar a ordenación e redactar os proxectos básico e de execución e dirección de obra.
Ademais, teñen iniciado algún procedemento de xestión urbanística outros 10 ámbitos con capacidade para 638 vivendas novas (104 delas protexidas, o 16%), en Vite, Vidán, Villestro, Rebordaos, Avío e Conxo de Abaixo. Mentres, no SUNP-31 de San Marcos falta por executar a fase 2 e en Romero Donallo está en marcha a execución de tres quinteiros con 140 vivendas (93 libres e 47 de protección autonómica).
A todas elas, hai que sumar a parcela do antigo colexio Peleteiro, cuxa nova ordenación o goberno espera aprobar definitivamente en breve. Nela está prevista a construción de 162 vivendas, o 45% delas protexidas, no centro da cidade, no corazón do Ensanche.
Por outra banda, indicou que, ata o de agora, só se solicitaron e concederon dújas licenzas coa figura das entidades de certificación de conformidade municipal (ECCOM) reguladas no decreto 60/2025, do 21 de xullo.
Reorganización Urbanismo
Aproveitando a comparecencia deste mércores, Lestegás indicou que, co obxectivo de optimizar o funcionamento da administración e mellorar a tramitación das licenzas e outros procedementos, implementáronse cambios na área de Urbanismo, dos que informou.
Por unha banda, dende decembro hai unha nova xefa de servizo de Planeamento e Xestión Urbanística, unha nova xefa de servizo de Licenzas e Disciplina Urbanística e un novo xefe de servizo de Rehabilitación e Vivenda.
Ademais, reorganizáronse as funcións. Dende hai dúas semanas, o servizo de Rehabilitación e Vivenda, ademais das funcións que viña desenvolvendo en materia de arqueoloxía e de xestión de axudas á rehabilitación, tramita unha parte dos expedientes que antes tramitaba o servizo de Licenzas e Disciplina.
Concretamente, Rehabilitación e Vivenda tramita agora as licenzas e comunicacións previas de obras, as comunicacións previas de actividade dos equipamentos, as comunicacións previas de primeira ocupación, as informacións urbanísticas, as prórrogas e caducidades de licenzas, as licenzas de segregación ou declaracións de innecesariedade de segregación e a devolución de fianzas en actuacións para uso de vivenda ou para uso de equipamento na cidade histórica (ámbito do PE-1) e no Perímetro Azul. E tamén asume este servizo a emisión dos informes sectoriais en materia de protección do patrimonio cultural que están expresamente delegados na Comisión Asesora do Patrimonio Histórico.
En canto aos reforzos, exlicou que actualmente hai dous arqueólogos (había un ao inicio do mandato), tres arquitectos (ata uns meses había un), unha técnica de xestión, tres administrativos e está solicitada a cobertura doutro posto de técnico de xestión.
